Yezidilik

Mehmet Sait Çakar

Yezidilere göre Adem Peygamberden beri var olan inançları hakkında doğru bilgi edinmek oldukça güçtür.

‘Yezidî’ kelimesi Anadolu toplumuna yabancı olmamasına rağmen herkes tarafından farklı biçimde anlaşılmaktadır. Müslüman ya da bu topluluklara komşu ve az çok İslamiyet’ten etkilenmiş halklar arasında Yezidi kavramı genelde olumsuz bir anlam çağrıştırır. Haklarında ‘Şeytanperest’, ‘Gavur’, ‘Kafir’, ‘Haldi’, ‘Ali Düşmanları’, ‘Zındık’, ‘Saçlı Kürtler’, ‘Çelebi’, ‘Sekiz Bıyıklılar’ ve hatta ‘Mum Söndürenler’ gibi tarifler kullanılır ve Yezidi kelimesinin birden fazla dilde kaynağının olması da bu karmaşayı arttırır. ‘Yezidi’ kelimesi Anadolu’daki bir Alevi-Bektaşi için ‘kendinden olmayanı’ veya Muhammed Peygamberin torunu Hüseyin’in düşmanları anlaşılır.

Yezidileri tetkik eden Müslüman, gayrimüslim ve pek az da Yezidi bu topluluğa ve inanca dair birbirlerinden farklı sonuçlar elde ettiler. Bu araştırmacıların bir kısmı Yezidiliği Anadolu uygarlığının mirası olarak görürken, diğer bir kısmı da İslamiyet’in veya Hristiyanlığın sapkın mezheplerinden biri olarak görmeyi tercih etti ama yine de bu araştırmacılar görüşlerini dayandıracak yeterli kanıta sahip değildi. Yezidilere dair sınırlı sayıdaki belgeler arasındaki bilgilerin birbiriyle uyumlu olmaması da araştırmacıları kararsız bırakan diğer bir unsurdur.

Yezidilerin çoğunun okur-yazar olmaması ve uzun süre takkıye yapmak zorunda kalmaları, kim olduklarını hatırlayamayacak kadar toplumsal hafızalarını körelmesine neden oldu. Kimi zaman kendilerini ‘Şeytanperest’ olarak görürlerken, kimi zaman da bir şekilde Allah’a taptıklarını sanırlar. Bazen de Yezidilik ile ilişkisi tam olarak tespit edilemeyen Yezit adlı kişiye taptıklarını düşünürler.

Yezidilerin daha çok yabancı araştırmacılar tarafından kaleme alınmış olması ve ancak Yezidiler arasında bir tek ailenin okur-yazar olması zamanla zengin bir sözlü geleneğin oluşmasına neden olup böylece kaygılarını, dertleri, arzularını, heyecanlarını, destanlarını, tarihlerini, törelerini, dualarını, dini uygulamalarını, ve kutsal metinlerini gelecek nesillere aktardılar.

Bu çalışmada Yezidilere dair ondan fazla dildeki kaynak incelenip yorumlanarak bu halkın tarihi, toplumsal yapısı ve kutsal metinleri her hangi bir fikrin etkisinde kalınmayarak ve kaynakların taranmasında her hangi bir dil engeliyle karşılaşmadan yeniden yazıldı.

Mehmet Sait Çakar

Sayfa Sayısı: 352

Baskı Yılı: 2007

Dili: Türkçe

Yayınevi: Vadi Yayınları

ISBN: 9789756768877

"Teoloji" Tüm Kitaplar